|
ضمن تبریک هفته قوه قضائیه به همه خدمتگزاران این قوه ، امیدواریم در انجام خدمت مقدسی که بر عهده شان نهاده شده، موفق و پیروز باشند.
قضاوت در اسلام : از دیدگاه اسلام، منصب قضاوت، ظریف ترین، حسّاس ترین و مهم ترین، و در عین حال از خطرناک ترین جایگاه های اجتماعی در جامعه است. در یک نگرش، اسلام قاضی را نماینده خداوند در زمین و با فضیلت ترین انسان ها می داند، ولی در نگرشی دیگر، بدترینِ انسان ها بر کره خاکی به شمار می آورد. از همین روست که حضرت علی امیرمؤمنان علیه السلام در تعبیری زیبا و متین، خطاب به شریح قاضی می فرماید: «ای شریح! مجلس قضاوت، جایگاهی است که یا پیامبران و جانشینان به حق ایشان در آن قرار می گیرند، و یا سیه رویان و بدبختان بر آن تکیه می زنند». بر این پایه، فاصله میان قاضی شایسته و قاضی زشت کار، فاصله میان بالاترین درجات بهشت و پایین ترین درکات دوزخ دردناک است. قاضی در کلام امام علی علیه السلام: هنگامی که حضرت علی علیه السلام مالک اشتر را روانه حکومت مصر نمود، آیین نامه ای در مورد شیوه حکومتی اسلام برای او نگاشت و ضمن آن، ویژگی هایی را بدین شرح برای قاضی در نظام اسلامی مطرح کرد: برتری علمی، عملی و اخلاقی؛ توانایی قضاوت؛ پرهیز از خشم؛ پرهیز از لجاجت، در صورتی که خطای او مشخص شده باشد؛ وارستگی از طمع؛ ژرف اندیشی؛ احتیاط در مواردی که موضوع یا حکم به صورت مشخص برایش معلوم نیست؛ مهارت و توانایی در استدلال؛ پر حوصلگی؛ قاطعّیت؛ خود پسند نبودن؛ تیز هوشی و زیرکی (قاضی نباید زود باور و ساده لوح باشد).حضرت پس از برشمردن این ویژگی ها، افراد شایسته قضاوت را که دارای این ویژگی ها باشند، اندک می داند؛ ولی باز هم سفارش می کند که فقط از این افراد در سیستم قضایی اسلام استفاده شود. قضاوت در بیان امام خمینی رحمة الله: حضرت امام خمینی رحمه الله در کتاب شریف تحریر الوسیله، قضاوت را چنین تعریف می فرماید: «قضاوت، عبارت است از حُکم و داوری میان مردمان، برای برطرف ساختن دعوا و نزاع بین ایشان که شرایط ویژه ای دارد».ایشان سپس در مورد حساسّیت و عظمت منصب قضا در اسلام می نویسند: «منصب قضا، از مناصب بزرگ و ثابتی است از سوی خداوند متعال برای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، و از طرف آن حضرت برای امامان معصوم علیه السلام ، و از آن حضرات برای فقیه جامع الشرایط». ضرورت تشکیل قوه قضاییه :تشکیل قوه قضاییه، برای جامعه ضروری است. پس از تدوین قوانین و رسمیّت و اعتبار یافتن آن ها در جامعه، ضرورت دارد که دستگاه و قوه ای برای تطبیق قوانین کلّی بر موارد خاص و تشخیص حقوق و تکالیف و رفع اختلافات و مشاجرات در نظر گرفته شود. بعد از تدوین و وضع قانون، در مورد اختلافاتی که بین شهروندان، یا بین ارگان ها، و یا بین شهروندان و دولت رخ می دهد و نیز در خصوص پایمال شدن حقوق مردم، تنها دستگاه صالح برای داوری و رسیدگی و تطبیق قوانین بر موارد مذکور، قوه قضاییه است. در غیر این صورت، به مجرد تصویب قوانین در مجلس، مشکل حل نمی شود؛ چون به هنگام اختلاف و نزاع، هر کسی حق را به خود می دهد و قانون را به نفع خود تفسیر می کند. مهم ترین خواسته مردم : می توان مهم ترین انتظار مردم را از قوه قضاییه، تأمین سلامت اجتماعی و برقراری امنیت و عدالت در جامعه به شمار آورد. اجرای عدالت و تأمین امنیت، از چنان اهمیتی برخوردار است که باید آن را معیار مدنیت و پیش نیاز هر گونه توسعه و مایه قوام و دوام جامعه قلمداد نمود.دستگاه قضایی باید آن قدر قدرتمند، کارآمد و مستقل باشد که هر مظلومی ـ اگرچه ضعیف و فقیر ـ بی هیچ بیم و هراسی بتواند حق خود را از ظالم ـ هرچند قوی و ثروتمند ـ بازستاند تا در سایه این اقتدار، مجرمان و هنجارشکنان همواره از برخورد قاطع و بدون ملاحظه قوه قضاییه در ترس و نگرانی به سر برند. بهترین قاضی : بهترین قاضی، کسی است که بیش از دیگران با نیازهای فردی و اجتماعی مردم و قوانین تکامل انسان آشنا باشد و بهتر از دیگران بتواند قانون را در جامعه پیاده کند. کسی بهتر از همه قانون تکامل انسان را می داند که انسان شناس باشد و اصول تکامل انسانی را براساس شناخت دقیق حقیقت انسان کشف کند. پس او باید تحت تأثیر تمایلات نباشد و از هر هوا و هوسی وارسته باشد. بر این اساس است که قرآن کریم، در سه مورد، خداوند متعال را به عنوان بهترین حاکم و قاضی معرفی می کند.ولی خداوند بدون واسطه میان مردم قضاوت نمی کند. از این رو، نمایندگان راستین او، به نیابت از خداوند متعال میان مردمان قضاوت می کنند، و اینان، یعنی پیامبران و امامان معصوم و نیز نمایندگان آن حضرات، از نظر علمی و عملی شایستگی تصدّی این مقام را دارند و به این امر مهم می پردازند. اصل استقلال قاضیان : یکی از مسائل مهم در قوه قضاییه، استقلال قضات است. قاضی وظیفه سنگین قضاوت را بر عهده دارد؛ او باید با یاری طلبی از خداوند و با بی طرفی کامل، بر طبق قانون احقاق حق کند، از هیچ کس ترس و واهمه ای نداشته باشد، تسلیم غرض ورزی ها، جوسازی ها و شایعه پراکنی ها نشود و با قدرت و استحکام ـ براساس دلایل و استنباط خود از قانون ـ نظرش را در قالب حکم اعلام کند. چنین تکلیفی، ایجاب می کند که فقط در صورت انحراف واقعی، یا خروج از محور قانون، و یا سوء استفاده از مقام عالی قضا، پاسخگوی مرجع صالحی قرار گیرد و در غیر این صورت، مصونیّت داشته، به طور کامل در ابراز نظر مستقل باشد. قضاوت، نشانه جمهوری اسلامی : رهبر کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی رحمه الله شرط اسلامی بودن نظام جمهوری اسلامی را، به اسلامی بودن دستگاه قضایی حاکم در این نظام وابسته می داند و می فرماید: «می دانید که جمهوری ما اسلامی است و اگر چنان چه قضاوتش ـ که در رأس آن تقریبا واقع است ـ اسلامی نباشد، ما نمی توانیم به جمهوری مان، جمهوری اسلامی بگوییم و این باز جمهوری غیر اسلامی می شود. جمهوری اسلامی باید همه نهادهایی که دارد، اسلامی باشد و از همه مهم تر، قضا و قضاوت است که باید روی موازین اسلام باشد». وظیفه قوه قضاییه از دیدگاه رهبری : مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای، در مورد وظیفه قوخقضاییه می فرمایند: «دستگاه قضایی، باید با رعایت ضوابط و مقررات، جلب روز افزون اعتماد مردم، و اطلاع رسانی به افکار عمومی، انجام وظایف بسیار مهم خود را در تحقق عدالت و حفظ و تأمین حقوق و امنیت مردم، با قاطعیت و قدرت ادامه دهد». ایشان هم چنین در ادامه می فرمایند: «دلگرم بودن ملت به رعایت عدالت در کلیه مراکز قضایی و در سرتاسر کشور، بسیار مهم است. بنابراین، حتی از یک تخّلف قضایی نیز نباید چشم پوشی کرد».
|
![temp01[1].jpg](/home/images/shora/temp01[1].jpg)
